კლასი 1: კუნთოვანი მუშაობის ენერგეტიკული უზრუნველყოფის ოპტიმიზაცია

ნიტრატებზე / აზოტის ოქსიდზე (NO) დამოკიდებული მიტოქონდრიალური ეფექტურობა
დიეტური ნიტრატები: NaNO₃ და KNO₃
ნიტრატებით მდიდარი საკვები წყაროები: ჭარხლის ექსტრაქტი (წვენი), ფოთლოვანი მწვანილი.

(ოქსიდაციური ფოსფორილაციის ოპტიმიზაციის მოდელი)

1. ფიზიოლოგიური დონე

ძირითადად უჯრედული დონე, მიტოქონდრიალური ენერგეტიკული მეტაბოლიზმის ფარგლებში, მეორეული სისტემური და ვასკულარული ეფექტების მონაწილეობით.

2. ძირითადი მექანიზმი

ნიტრატები ორგანიზმში გადიან ბიოქიმიურ გარდაქმნას აზოტის ოქსიდამდე (NO), რომელიც მონაწილეობს:

• მიტოქონდრიებში ელექტრონტრანსპორტული ჯაჭვის რეგულაციაში;

• ოქსიდაციური ფოსფორილაციის ეფექტურობის მოდულაციაში;

• ჟანგბადის გამოყენების ეკონომიურობის გაუმჯობესებაში.

ერგოგენული ეფექტი დაკავშირებულია ერთეულ ენერგეტიკულ ხარჯზე შესრულებული სამუშაოს ზრდასთან, და არა ენერგიის წარმოების აბსოლუტური მოცულობის გაზრდასთან.

3. ერგოგენული ეფექტის რეალიზაციის პირობები

ერგოგენული ეფექტი უფრო მეტად ვლინდება:

• სუბმაქსიმალური და ხანგრძლივი დატვირთვების დროს;

• პირობებში, სადაც ლიმიტირებელ ფაქტორს წარმოადგენს ჟანგბადის მიწოდებისა და გამოყენების ეფექტიანობა;

• დაბალი ან საშუალო საწყისი ფიზიკური მომზადების ფონზე.

მაღალინტენსიური, მოკლეხნიანი დატვირთვებისას გამოხატული ეფექტი, როგორც წესი, შეზღუდულია.

4. ერგოგენული ეფექტის ხასიათი და ზღვარი

ნიტრატ/NO-დამოკიდებული მექანიზმები:

• არ ზრდიან მაქსიმალურ ჟანგბადმოხმარებას (VO₂max),

• თუმცა შესაძლოა შეამცირონ ენერგეტიკული ღირებულება ერთეულ სამუშაოზე.

ეფექტს გააჩნია მკაფიო ფიზიოლოგიური ზღვარი და მნიშვნელოვნად დამოკიდებულია ინდივიდუალურ მეტაბოლურ და ვასკულარულ თავისებურებებზე.

5. რეგულატორული შეზღუდვები და პოტენციური რისკები

რეგულატორული შეზღუდვები მოიცავს:

• NO-ს სიგნალიზაციის დოზა- და კონტექსტდამოკიდებულობას;

• სისხლძარღვთა ტონუსის გადაჭარბებული მოდულაციის რისკს;

• ინდივიდუალურ განსხვავებებს ნიტრატების მეტაბოლიზმში.

ფიზიოლოგიური კონტექსტის გაუთვალისწინებლობის შემთხვევაში შესაძლებელია რეგულაციური დისბალანსი სისტემურ დონეზე.

6. მაგალითის მეთოდოლოგიური სტატუსი

ნიტრატ/NO-დამოკიდებული მექანიზმი განიხილება როგორც მოდელური ერგოგენული მაგალითი, რადგან:

• იგი ცხადყოფს განსხვავებას ენერგიის წარმოების ზრდასა და ენერგეტიკული ეფექტურობის გაუმჯობესებას შორის;

• წარმოადგენს მნიშვნელოვან კონცეპტუალურ მოდელს მიტოქონდრიალური რეგულაციის ასახსნელად;

• აჩვენებს, რომ ერგოგენული ეფექტი შესაძლებელია ენერგეტიკული ეკონომიურობის გზით.

7. მოკლე შემაჯამებელი რეზიუმე

ნიტრატებზე და აზოტის ოქსიდზე დამოკიდებული მიტოქონდრიალური ეფექტურობა წარმოადგენს ერგოგენული მხარდაჭერის მოდელს, რომლის ფარგლებში ენერგეტიკული პროცესების ოპტიმიზაცია მიიღწევა ჟანგბადის გამოყენების ეკონომიურობის გაუმჯობესებით, ფუნდამენტური ფიზიოლოგიური ზღვრის შეცვლის გარეშე.